Taranka iyo horumarinta doofaarrada casriga ah waxaa loo fuliyaa iyadoo loo eegayo baahiyaha aadanaha. Hadafku waa in doofaarrada laga dhigo kuwo aan wax badan cunin, si dhakhso ah u kora, wax badan soo saaraan oo ay yeeshaan heer hilib caato ah oo sarreeya. Way adag tahay in deegaanka dabiiciga ah uu buuxiyo shuruudahan, sidaa darteed waa lagama maarmaan in si wanaagsan loogu shaqeeyo deegaanka macmalka ah!
Qaboojinta iyo ilaalinta kulaylka, xakamaynta qoyaanka qalalan, nidaamka wasakhda, tayada hawada ee guriga xoolaha, nidaamka saadka, nidaamka quudinta, tayada qalabka, maaraynta wax soo saarka, quudinta iyo nafaqada, tiknoolajiyada taranka iyo wixii la mid ah dhammaantood waxay saameeyaan waxqabadka wax soo saarka iyo xaaladda caafimaad ee doofaarrada.
Xaaladda hadda aan wajaheyno ayaa ah in ay sii kordhayaan cudurrada faafa ee doofaarka, tallaallada iyo daawooyinka xoolaha ayaa sii kordhaya, waana ay sii adkaaneysaa in la koriyo doofaarrada. Beero badan oo doofaarro ah weli ma haystaan faa'iido ama xitaa khasaaro marka suuqa doofaarku uu gaaray heerkii ugu sarreeyay oo uu socday muddo dheer.
Markaa ma caawin karno inaan ka fikirno in habka hadda loo isticmaalo wax ka qabashada cudurka faafa ee doofaarku uu sax yahay iyo in jihada khaldan tahay. Waxaan u baahanahay inaan ka fikirno sababaha asaasiga ah ee cudurka ee warshadaha doofaarka. Ma sababtoo ah fayraska iyo bakteeriyadu aad bay u xoog badan yihiin ama qaab-dhismeedka doofaarku aad ayuu u daciif yahay?
Markaa hadda warshaduhu waxay si aad ah u fiiro gaar ah u siinayaan shaqada difaaca ee aan gaarka ahayn ee doofaarrada!
Arrimaha saameeya shaqada difaaca aan gaarka ahayn ee doofaarrada:
1. Nafaqada
Inta lagu jiro habka caabuqa faafa, nidaamka difaaca jirka ee xayawaanka ayaa la hawlgeliyaa, jidhku wuxuu sameeyaa tiro badan oo cytokines ah, arrimo kiimiko ah, borotiinno marxaladda degdegga ah, unugyada difaaca jirka, iwm., heerka dheef-shiid kiimikaadka ayaa si weyn loo kordhiyaa, wax soo saarka kulaylka ayaa kordha heerkulka jirkana waa la kordhiyaa, taas oo u baahan nafaqooyin badan.
Marka hore, tiro badan oo amino acids ah ayaa loo baahan yahay si loo sameeyo borotiinno, unugyada difaaca jirka iyo walxo kale oo firfircoon marxaladda degdegga ah, taasoo keenta luminta borotiinka jirka oo kordha iyo soo saarista nitrogen. Inta lagu jiro habka caabuqa cudurada keena, sahayda amino acids waxay inta badan ka timaaddaa burburka borotiinka jirka sababtoo ah rabitaanka cuntada iyo qaadashada cuntada ee xayawaanka ayaa si weyn hoos ugu dhacda ama xitaa soonta. Dheef-shiid kiimikaadka oo la xoojiyay ayaa si lama huraan ah u kordhin doona baahida fiitamiinnada iyo walxaha raadraaca.
Dhanka kale, caqabadda cudurrada faafa waxay keentaa walbahaarka oksaydhka ee xayawaanka, taasoo soo saarta tiro badan oo xagjirro xor ah iyo kordhinta isticmaalka antioxidants-ka (VE, VC, Se, iwm.).
Caqabadda cudurrada faafa, dheef-shiid kiimikaadka xayawaanka ayaa kordha, baahida nafaqooyinka ayaa kordha, qaybinta nafaqada xoolahana waxaa laga beddelaa koritaanka una beddelaa difaac. Falcelintan dheef-shiid kiimikaadka ee xayawaanku waa inay iska caabiyaan cudurrada faafa oo ay u noolaadaan intii suurtagal ah, taas oo ah natiijada horumarka muddada dheer ama xulashada dabiiciga ah. Si kastaba ha ahaatee, xulashada macmalka ah, qaabka dheef-shiid kiimikaadka ee doofaarrada ee caqabadda cudurrada faafa ayaa ka leexata jidka xulashada dabiiciga ah.
Sannadihii ugu dambeeyay, horumarka taranka doofaarku wuxuu si weyn u hagaajiyay awoodda koritaanka doofaarrada iyo heerka koritaanka hilibka caatada ah. Marka doofaarrada noocaas ah ay qaadaan cudurka, habka qaybinta nafaqooyinka la heli karo ayaa isbeddela ilaa xad: nafaqooyinka loo qoondeeyay habdhiska difaaca jirka ayaa hoos u dhaca nafaqooyinka loo qoondeeyay koritaankana way kordhaan.
Xaaladaha caafimaad qaba, tani si dabiici ah ayay faa'iido u leedahay in la hagaajiyo waxqabadka wax soo saarka (taranka doofaarka waxaa lagu sameeyaa xaalado aad u caafimaad qaba), laakiin marka ay la kulmaan cudurrada faafa, doofaarrada noocaas ah waxay leeyihiin difaac hooseeya iyo dhimasho ka badan noocyada hore (doofaarka maxalliga ah ee Shiinaha si tartiib tartiib ah ayay u koraan, laakiin iska caabbinta cudurkoodu aad ayay uga sarreysaa doofaarrada ajnabiga ah ee casriga ah).
Diiradda joogtada ah ee la saarayo doorashada hagaajinta waxqabadka koritaanka ayaa hidde ahaan beddeshay qaybinta nafaqooyinka, taas oo ay tahay inay u hurto hawlaha aan ahayn koritaanka. Sidaa darteed, korinta doofaarrada caatada ah ee leh awood wax soo saar sare waa inay bixisaa heer nafaqo oo sarreeya, gaar ahaan caqabadaha cudurrada faafa, si loo hubiyo sahayda nafaqada, si loo helo nafaqooyin ku filan oo loogu talagalay tallaalka, doofaarraduna ay uga gudbaan cudurrada faafa.
Haddii ay dhacdo in mowjado yar oo dhaqashada doofaarka ah ama dhibaatooyin dhaqaale ay ka jiraan beeraha doofaarka, yaree quudinta doofaarka. Marka cudurku uu dhaco, cawaaqib xumada ayaa u badan inay noqoto mid masiibo ah.
2. Walbahaarka
Cadaadisku wuxuu burburiyaa qaab-dhismeedka xuubka xuubka ee doofaarrada wuxuuna kordhiyaa khatarta caabuqa ee doofaarrada.
WalbahaarkaWaxay horseeddaa kororka xagjirrada xorta ah ee oksijiinta waxayna burburisaa marin-u-helka xuubka unugyada. Gudbinta xuubka unuggu way korodhay, taas oo aad ugu habboonayd gelitaanka bakteeriyada unugyada; Walbahaarku wuxuu horseedaa kicinta nidaamka adrenal medullary ee naxariista leh, isku-soo-ururinta joogtada ah ee xididdada dhiigga, ischemia xuubka xuubka, dhaawaca hypoxic, nabaad-guurka boogaha; Walbahaarku wuxuu horseedaa khalkhal dheef-shiid kiimikaad, kordhinta walxaha aashitada gudaha unugyada iyo dhaawaca xuubka oo ay keento aashitada unugyada; Walbahaarku wuxuu horseedaa kordhinta dheecaanka glucocorticoid iyo glucocorticoid wuxuu joojiyaa dib u soo nooleynta unugyada xuubka.
Cadaadisku wuxuu kordhiyaa khatarta sunta ka saarista doofaarka.
Arrimo kala duwan oo cadaadis ah ayaa sababa in jirku soo saaro tiro badan oo ah xagjirro aan oksijiin lahayn, kuwaas oo waxyeeleeya unugyada endothelial-ka xididdada dhiigga, kiciya isku-darka granulocyte-ka gudaha xididdada dhiigga, dardar-geliya sameynta microthrombosis iyo dhaawaca unugyada endothelial-ka, fududeeya faafitaanka fayraska, iyo kordhinta khatarta sunta ka saarista jirka.
Cadaadisku wuxuu yareeyaa iska caabbinta jirka wuxuuna kordhiyaa khatarta xasillooni darrada doofaarrada.
Dhinac, nidaaminta endocrine-ka inta lagu jiro walbahaarka ayaa hor istaagi doonta habdhiska difaaca jirka, sida glucocorticoid-ku wuxuu leeyahay saameyn xakameyn ah oo ku saabsan shaqada difaaca jirka; Dhanka kale, kororka xagjirrada xorta ah ee oksijiinta iyo arrimaha ka hortagga bararka ee ay keento walbahaarka ayaa si toos ah u dhaawici doona unugyada difaaca jirka, taasoo keenta hoos u dhaca tirada unugyada difaaca jirka iyo soo saarista interferon oo aan ku filnayn, taasoo keenta xakameyn difaac.
Tilmaamo gaar ah oo ah hoos u dhaca difaaca jirka ee aan gaarka ahayn:
● Saxarada indhaha, meelaha jeexjeexa, dhiigbaxa dhabarka iyo saddexda dhibaato ee kale ee wasakhda ah
Dhiig-baxa dhabarka, maqaarka duugoobay iyo dhibaatooyin kale ayaa tilmaamaya in habdhiska difaaca jirka ee ugu horreeya, dusha sare ee jirka iyo xuub-xidhka xuubka ay waxyeelloobeen, taasoo keentay in cudurro si fudud u galaan jirka.
Nuxurka lakabka lacrimal waa in qanjirka lacrimal uu si joogto ah u soo daayo ilmo si looga hortago caabuq dheeraad ah oo ku yimaada jeermiska iyada oo loo marayo lysozyme. Lacrimal huurada waxay muujinaysaa in shaqada difaaca xuubka gudaha ee dusha sare ee indhaha ay yaraatay, cudurkana aan gebi ahaanba laga saarin. Waxay sidoo kale muujisay in hal ama laba ka mid ah SIgA iyo borotiinnada dheeraadka ah ee xuubka indhaha aysan ku filnayn.
● hoos u dhaca waxqabadka abuurka
Heerka ka saarista abuurka kaydka ah aad ayuu u sarreeyaa, abuurka uurka leh wuu soo ridaa, wuxuu dhalaa dhalmo meyd ah, mummies, doofaarro daciif ah, iwm.
Muddada dheer ee estrous iyo dib ugu noqoshada estrus ka dib naas nuujinta; Tayada caanaha ee abuurka nuujinaya ayaa hoos u dhacday, difaaca jirka ee doofaarrada cusub ayaa liitay, wax soo saarku wuu gaabnaa, heerka shubankuna wuu sarreeyay.
Waxaa jira nidaam xuubka xuubka ah oo ku jira dhammaan qaybaha xuubka xuubka, oo ay ku jiraan naaska, habka dheefshiidka, ilmo-galeenka, habka taranka, tuubooyinka kelyaha, qanjidhada maqaarka iyo mucosa kale, kuwaas oo leh shaqo difaac oo heer sare ah si looga hortago caabuqa jeermiska.
Tusaale ahaan u qaado isha:
① Xuubka unugyada indhaha iyo qaybaha dufanka iyo biyaha ee soo daaya waxay sameeyaan caqabad jireed oo ka dhan ah jeermiska.
②Jeermis dileqaybaha ay soo daayaan qanjidhada ku jira epithelium-ka xuubka indhaha, sida ilmada ay soo daayaan qanjidhada lacrimal, waxay ka kooban yihiin xaddi badan oo lysozyme ah, kaas oo dili kara bakteeriyada isla markaana joojin kara taranka bakteeriyada, isla markaana samayn kara caqabad kiimiko ah oo ku wajahan jeermiska.
③ Macrophages iyo unugyada dilaaga dabiiciga ah ee NK ee ku faafa dareeraha unugyada unugyada epithelial-ka xuubka xuubka ayaa faydi kara jeermiska waxayna ka saari karaan unugyada uu ku dhacay jeermiska, iyagoo sameeya caqabad unugyada difaaca jirka ah.
④ Difaaca xuubka gudaha wuxuu ka kooban yahay immunoglobulin SIgA oo ay soo saaraan unugyada balaasmaha ee ku baahsan unugyada isku xiran ee lakabka subepithelial ee xuubka indhaha iyo borotiinka dhammaystirka ah ee u dhigma tirada.
Deegaankadifaaca xuubka xuubkawaxay door muhiim ah ka ciyaartaadifaaca jirka, kaas oo ugu dambeyntii baabi'in kara jeermiska, kor u qaadi kara soo kabashada caafimaadka iyo ka hortagga caabuqa soo noqnoqda.
Maqaarka duugga ah iyo meelaha jeexjeexan ee abuurka ayaa tilmaamaya dhaawaca difaaca guud ee xuubka!
Mabda': nafaqo dheellitiran iyo aasaas adag; Ilaalinta beerka iyo sun-saaridda si loo hagaajiyo caafimaadka; Yaraynta walbahaarka iyo xasilinta deegaanka gudaha; Tallaal macquul ah si looga hortago cudurrada fayraska.
Maxaan muhiimad ugu leenahay ilaalinta beerka iyo ka saarista sunta si loo hagaajiyo difaaca jirka ee aan gaarka ahayn?
Beerku waa mid ka mid ah xubnaha nidaamka difaaca jirka. Unugyada difaaca jirka ee dabiiciga ah sida macrophages, unugyada NK iyo NKT ayaa ah kuwa ugu badan beerka. Macrophages iyo lymphocytes-ka beerka ku jira ayaa ah furaha difaaca unugyada iyo difaaca humoral siday u kala horreeyaan! Sidoo kale waa unugga aasaasiga ah ee difaaca aan gaarka ahayn! Boqolkiiba lixdan ee macrophages-ka jirka oo dhan ayaa ku urura beerka. Ka dib marka ay galaan beerka, inta badan antigen-yada ka yimaada xiidmaha ayaa la liqi doonaa oo waxaa nadiifin doona macrophages (unugyada Kupffer) ee beerka, qayb yarna waxaa nadiifin doona kelyaha; Intaa waxaa dheer, inta badan fayrasyada, isku-dhafka antigen-ka bakteeriyada iyo walxaha kale ee waxyeelada leh ee ka yimaada wareegga dhiigga ayaa la liqi doonaa oo nadiifin doona unugyada Kupffer si looga hortago in walxahan waxyeelada leh ay waxyeeleeyaan jirka. Qashinka sunta ah ee uu beerku nadiifiyo wuxuu u baahan yahay in laga saaro xameetida ilaa xiidmaha, ka dibna laga saaro jirka saxarada.
Beerku wuxuu door aan la beddeli karin ka ciyaaraa isbeddelka siman ee nafaqooyinka maadaama uu yahay xarunta isbeddelka dheef-shiid kiimikaadka ee nafaqooyinka, beerku wuxuu door aan la beddeli karin ka ciyaaraa isbeddelka siman ee nafaqooyinka!
Cadaadiska, doofaarradu waxay kordhin doonaan dheef-shiid kiimikaadka waxayna hagaajin doonaan awoodda ka-hortagga walbahaarka ee doofaarrada. Habkan, xagjirrada xorta ah ee doofaarrada ayaa si weyn u kordhi doona, taas oo kordhin doonta culeyska doofaarrada waxayna horseedi doontaa hoos u dhaca difaaca jirka. Soo saarista xagjirrada xorta ah waxay si togan ula xiriirtaa xoojinta dheef-shiid kiimikaadka tamarta, taas oo ah, dheef-shiid kiimikaadka jirka oo sii xoogaysanaya, xagjirrada xorta ah ayaa sii badan doona. Inta badan dheef-shiid kiimikaadka xubnaha, ayay fududahay oo xoog badan yihiin oo ay weerari doonaan xagjirrada xorta ah. Tusaale ahaan, beerku wuxuu ka kooban yahay enzymes kala duwan, kuwaas oo aan kaliya ka qayb qaadan dheef-shiid kiimikaadka karbohaydraytyada, borotiinnada, dufanka, fiitamiinnada iyo hoormoonnada, laakiin sidoo kale waxay leeyihiin shaqooyinka sun-saaridda, dheecaanka, soo saarista, xinjirowga iyo difaaca jirka. Waxay soo saartaa xagjirrada xorta ah oo badan waxayna ka khatar badan tahay xagjirrada xorta ah.
Sidaa darteed, si loo hagaajiyo difaaca jirka ee aan gaarka ahayn, waa inaan fiiro gaar ah u yeelannaa ilaalinta beerka iyo sunta ka saarista doofaarka!
Waqtiga boostada: Agoosto-09-2021
